Ở Cheng Tong có một người đàn ông lớn tuổi mà mọi người trong làng gọi là "thầy thuốc" — không phải theo nghĩa bác sĩ hiện đại, mà theo nghĩa người nắm giữ tri thức y học truyền thống của cộng đồng. Ông biết hàng trăm loại cây thuốc, biết cách kết hợp chúng, biết mùa nào hái lá, mùa nào hái rễ, lúc nào dùng tươi, lúc nào phơi khô.
Mình được hướng dẫn viên giới thiệu và được ông dẫn đi một đoạn vào rừng gần làng — không phải rừng sâu, chỉ là mép rừng cách làng khoảng 200 mét. Trong khoảng không gian đó, ông chỉ cho mình hơn chục loại cây và mô tả công dụng của từng cây: cây này sắc uống hạ sốt, cây kia giã đắp vết thương, loại này nấu nước tắm trị ngoài da, loại kia dùng cho phụ nữ sau sinh. Không có sách, không có ghi chú — tất cả trong đầu ông.
Điều khiến mình không khỏi lo là thứ tri thức đó đang đứng trước nguy cơ biến mất. Không phải vì người Ca Dong không muốn giữ — mà vì người trẻ ít người muốn học. Học y học truyền thống mất nhiều năm, đòi hỏi thời gian đi rừng và kiên nhẫn tiếp thu từng cây một. Trong khi đó, điện thoại thông minh và cơ hội làm việc dưới thành phố thu hút người trẻ theo hướng khác.
Đến Cheng Tong và gặp thầy thuốc làng là một trải nghiệm mình không thể đặt tên. Không phải "xem biểu diễn văn hóa", không phải "tham quan làng nghề". Đó là một buổi gặp gỡ với người nắm giữ kiến thức mà không có bản sao lưu, không có phiên bản số hóa, và có thể một ngày nào đó sẽ không còn người tiếp nối. Nhận thức đó tạo ra một cảm giác vừa trân trọng vừa tiếc nuối rất khó diễn tả.